Duurzaamheid: nieuwbouw vs bestaand

Een nieuwbouwhuis heeft bij oplevering altijd energielabel A. De gemiddelde bestaande woning heeft label D. Dat verschil vertaalt zich in nul gasverbruik tegenover 1.200–1.800 m³ per jaar. Dit artikel legt uit waar dat verschil vandaan komt en wat het kost om bestaand naar hetzelfde niveau te brengen.

Nieuwbouw energielabel

EPC ≤0,4 (BENG-norm), gasvrij

Bestaand gemiddeld

NL-gemiddelde woningvoorraad

Energielabel: de norm in cijfers

Het Bouwbesluit 2012 stelde een maximale EPC van 0,6. Nieuwbouw vanaf 2021 voldoet aan de BENG-norm (Bijna Energieneutrale Gebouwen), waarbij de EPC maximaal 0,4 is. In de praktijk zit nieuwbouw daar ruim onder.

65% van de Nederlandse woningvoorraad heeft energielabel C of slechter.
30% heeft label D, E, F of G — de minst efficiënte categorieën.
Nieuwbouw verbruikt 0 m³ gas (all-electric). Bestaand gemiddeld 1.200–1.800 m³ per jaar.
Vanaf 2025 zijn nieuwe woningen verplicht gasvrij; bestaand mag nog op gas blijven tenzij gemeentelijk aardgasvrij-beleid anders bepaalt.

Energielabel-schaal

Van groen (zuinig) naar rood (verspillend):

A++ Uitzonderlijk zuinig — passiefbouw nieuwbouw

A+ Bijna energieneutraal nieuwbouw

A BENG-norm (nieuwbouw standaard) nieuwbouw

B Goed gerenoveerde bestaande woning

C Breekpunt — verbetering loont sterk breekpunt

D NL-gemiddelde bestaande woning bestaand gem.

E Matig — hoge energiekosten bestaand

F Slecht — renovatie sterk aan te raden bestaand

G Zeer slecht — geen isolatie, enkel glas bestaand

Installaties vergeleken

Het verschil in energielabel zit niet alleen in isolatie, maar ook in de installaties die warmte, water en ventilatie verzorgen.

Installatie	Nieuwbouw	Bestaand
Verwarming	Warmtepomp (vloerverwarming)	CV-ketel of hybride pomp na renovatie
Warm water	Warmtepomp of WW-boiler	CV-ketel of zonneboiler
Ventilatie	Systeem D (WTW — warmteterugwinning)	Systeem A (spuien) of Systeem C (mechanisch afzuigen)
Glas	Triple glas standaard	Dubbel glas; oudere woningen enkel of HR+
Isolatie	Conform BENG (hoge Rc-waarden)	Wisselend; spouwmuur vaak niet geïsoleerd

Systeem D ventilatie met warmteterugwinning recupereert 80–90% van de warmte uit afgevoerde lucht. Bij Systeem A gaat die warmte verloren.

Verduurzaming bestaand: wat kost label A?

Een bestaande woning naar label A brengen vraagt een volledig pakket aan maatregelen. De kosten zijn afhankelijk van de beginsituatie (bouwjaar, woningtype, huidig label).

Spouwmuurisolatie €2.000 – €4.000 + ISDE
Dakisolatie €4.000 – €10.000 + ISDE
HR++ glas €3.000 – €8.000 + ISDE
Warmtepomp (hybride) €4.000 – €8.000 + ISDE
Zonnepanelen €5.000 – €10.000 saldering

Totaal pakket naar label A €18.000 – €40.000

ISDE dekt 15–30% van de in aanmerking komende maatregelen. Zonnepanelen vallen buiten ISDE maar geven salderingsrecht. Energiebesparing financiert een deel van de investering terug.

      Rekensom. Een bestaande woning verduurzamen naar label A kost €18.000–€40.000. Dat is aanzienlijk, maar ISDE-subsidies dekken 15–30% en energiebesparing financiert een deel terug. Bij 1.500 m³ gasverbruik en een gasprijs van €1,30/m³ is dat ruim €1.900 per jaar aan potentiële besparing, nog zonder stroom van de zonnepanelen meegeteld.
    

Meer details over welke maatregelen voor ISDE in aanmerking komen: ISDE-subsidie voor isolatie en warmtepompen →

Veelgestelde vragen

Is nieuwbouw altijd energiezuiniger dan bestaand?

Ja, bij oplevering altijd. Nieuwbouw voldoet aan de BENG-norm (EPC ≤0,4) en gebruikt geen gas. Bestaand presteert beter zodra het grondig gerenoveerd is — een goed geïsoleerde woning met label A kan vergelijkbaar presteren als nieuwbouw, maar dat vraagt een investering van €18.000–€40.000.

Wat kost het om een bestaande woning te verduurzamen naar label A?

Reken op €18.000–€40.000 voor een volledig pakket (spouwmuur, dak, glas, warmtepomp, zonnepanelen). ISDE-subsidie dekt 15–30% van de maatregelen. Wat je terugverdient via lagere energierekening hangt af van het startlabel en de energieprijzen.

Krijg ik subsidie voor het verduurzamen van een bestaande woning?

Ja. De ISDE (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing) vergoedt een deel van de kosten voor isolatiemaatregelen en warmtepompen. Zonnepanelen vallen niet onder ISDE maar geven recht op saldering. Meer details op /woning-verduurzamen/.