WTW-ventilatie in je woning: zo werkt balansventilatie

De WTW-unit — meestal op zolder of in de techniekruimte — bevat twee ventilatoren en een warmtewisselaar. De ene ventilator zuigt vervuilde, vochtige lucht af uit keuken, badkamer en toilet; de andere blaast verse buitenlucht in de woonkamer en slaapkamers. In de wisselaar kruisen beide luchtstromen elkaar zonder te mengen, gescheiden door dunne platen waardoor de warmte overspringt.

Het resultaat: buitenlucht van 5°C komt als lucht van zo'n 18–19°C de kamers binnen. Dat rendement van 90–95% scheelt fors op de stookkosten vergeleken met ventileren via roosters, waar de koude lucht ongetemperd binnenkomt.

De unit bevat twee filters: één voor de binnenkomende buitenlucht (houdt stof en pollen tegen) en één voor de afgevoerde binnenlucht (beschermt de wisselaar). Vuile filters zijn de nummer één oorzaak van klachten: minder luchtdebiet, meer geluid, hoger stroomverbruik en muffe lucht.

• Vervang of reinig de filters 2 tot 4 keer per jaar; de meeste units geven een filtermelding.
• Originele of gelijkwaardige filters kosten indicatief €10–€30 per set.
• Laat elke twee jaar de kanalen en de wisselaar controleren; laat het systeem periodiek opnieuw inregelen als er klachten zijn.

Woon je aan een drukke weg of heb je hooikoorts, overweeg dan fijnstof- of pollenfilters voor de toevoerlucht.

Een goed ontworpen WTW-systeem hoor je in de woonkamer en slaapkamers nauwelijks. Geluidsklachten ontstaan vooral door te krappe kanalen, ontbrekende geluiddempers of een unit die structureel op een te hoge stand moet draaien omdat het systeem slecht is ingeregeld.

Waar je op let: een unit met ruime capaciteit (die dus zacht kan draaien), geluiddempers in de hoofdkanalen, geen toevoerventiel recht boven het bed en een ophanging die trillingen niet doorgeeft aan de constructie. Bij nieuwbouw gelden eisen aan het installatiegeluid in verblijfsruimten; vraag de aannemer hoe daaraan wordt voldaan.

In de zomer wil je warmte juist níet terugwinnen. Daarvoor heeft vrijwel elke moderne WTW-unit een (automatische) bypass: een klep die de warmtewisselaar omzeilt, zodat koele buitenlucht — vooral 's nachts — rechtstreeks de woning in komt terwijl warme binnenlucht wordt afgevoerd.

Zo koel je de woning passief na een warme dag. De bypass werkt automatisch op basis van binnen- en buitentemperatuur; je hoeft er niets voor te doen. Het is geen airco: het effect is enkele graden, vergelijkbaar met slim 's nachts luchten, maar dan zonder open ramen en zonder inbraakrisico.

Bij nieuwbouw zit het systeem in de koopsom. Gaat na 12–15 jaar de unit stuk, reken dan indicatief op €2.000–€4.500 voor vervanging inclusief montage; de kanalen blijven gewoon liggen. Het stroomverbruik van moderne gelijkstroomventilatoren is bescheiden, indicatief 200–400 kWh per jaar afhankelijk van de stand.

Daar staat de warmtewinst tegenover: de teruggewonnen warmte hoeft je warmtepomp niet te leveren. Per saldo is WTW in een goed geïsoleerd huis vrijwel altijd zuiniger dan ventileren met roosters. Laat bij vervanging meerdere offertes maken en let op capaciteit (m³/h), geluidsniveau en of inregelen is inbegrepen.